Қазақстанның «жасыл экономикасын» дамыту жағдайындағы мемлекеттік инвестициялық саясаттың тиімділігі аудитіне әдіснамалық шолу

Аңдатпа

Осы мақаланың - мақсаты Қазақстан Республикасының «жасыл экономикасын» қалыптастыру жағдайында мемлекеттік инвестициялық саясаттың тиімділігіне аудитті нормативтік-құқықтық талдау және әдіснамалық шолу. Жаһандық экологиялық сын-қатерлер мен елдің орнықты даму жөніндегі міндеттемелерін күшейтуді ескере отырып, мемлекеттік инвестициялардың ашықтығын, нәтижелілігін және орнықтылығын қамтамасыз ету ерекше өзектілікке ие болады. Жұмыста «жасыл экономика» мен экологиялық тұрақтылық қағидаттарын ескере отырып, тиімділік аудитіне көзқарастарды өзгерту қажеттілігіне баса назар аударылды.

Зерттеу Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын нормативтік-құқықтық талдауды, стратегиялық және бағдарламалық құжаттарды талдауды, сондай-ақ тиімділік аудитінің ұлттық және халықаралық стандарттарын салыстыруды қамтитын пәнаралық тәсілге негізделген. Инвестициялық саясат аудитіне тұрақты даму қағидаттары мен экологиялық басымдықтарды енгізу үшін салыстырмалы-құқықтық және терминологиялық талдау, контент-талдау, кейс-талдау және авторлық тұжырымдамалық модельдеу қолданылды.

Зерттеу шеңберінде Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерінде жоғары аудит органының тәуелсіздігін бұзу тәуекелін іске асыруға, сондай-ақ тиімділік аудиті қызметі саласындағы әртүрлі оқылымдарға әкеп соғуы мүмкін сәйкессіздіктер анықталды. «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Қазақстан Республикасының Заңында мемлекеттік саясаттың тиімділігі аудитін реттейтін тікелей ережелердің және ұлттық және халықаралық құжаттар арасындағы терминологиядағы сәйкессіздіктердің болмауы анықталды. Ұзақ мерзімді әлеуметтік және экологиялық әсерлерді бағалауды, сондай-ақ қоғамдық құндылықты қалыптастыру үшін қайта құру әлеуетін қосу арқылы тиімділік аудитін кеңейтетін тұжырымдамалық модель ұсынылды. Экологиялық және әлеуметтік өлшемдерді қамтитын инвестициялық саясаттың тиімділігі аудитіне әдістемелік тәсілдерді бейімдеудің маңыздылығы атап өтіледі. Зерттеу нәтижелері аудит әдістемелерін жетілдіру, бағалаудың жаңа индикаторларын әзірлеу және орнықты даму саласындағы нормативтік бастамаларды қалыптастыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Авторлар ұсынылған тәсіл тиімділік аудитін классикалық «шығын-нәтижеден» ұзақ мерзімді мақсаттарға қол жеткізуге және тұрақты дамуды қамтамасыз етуге бағытталған стратегиялық басқару құралына айналдыруға мүмкіндік береді деген қорытындыға келді.